Wilki w górach wzbudzają mieszane uczucia - wobec tych majestatycznych drapieżników można odczuwać zarówno podziw, jak i strach. Gdzie można spotkać wilki w Polsce? Jak się zachować podczas spotkania z wilkiem? Czy wilki są w Pieninach? Podpowiadamy w dzisiejszym artykule. 

Wilki w górach - gdzie możemy je spotkać w Polsce? 

Liczebność oraz zasięg występowania wilka w Polsce stale wzrasta. Zgodnie z informacjami podanymi przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, populacja wilków w Polsce w latach 2016 - 2020 liczyła prawie 2000 osobników [1]. Tymczasem na początku 2024 roku GUS oszacował, że wilków w naszym kraju jest już ponad 4 tysiące i ich liczebność w ciągu zaledwie 2 lat wzrosła trzykrotnie [2].

Gdzie w Polsce istnieje szansa na spotkanie z wilkiem? Okazuje się, że najwięcej drapieżników żyje na rozległych terenach Bieszczad. W połowie 2024 roku Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie wydała nawet dla mieszkańców gminy Ustrzyki Dolne zezwolenie na umyślne płoszenie lub niepokojenie wilków, celem ich odstraszenia [3]. 

Inne miejsca w Polsce, gdzie można spotkać wilki w górach to także [4-7]: 

• Beskidy, zwłaszcza Beskid Niski, Beskid Śląski i Beskid Żywiecki;
• Tatry (w szczególności okolice Doliny Chochołowskiej i Doliny Suchej Wody);
• Góry Świętokrzyskie; 
• Sudety.

Spotkanie z wilkiem w Pieninach jest mało prawdopodobne ze względu na mniejszą liczebność drapieżnika niż w innych regionach Polski [8]. To nie oznacza jednak, że jest to niemożliwe. Drapieżniki można napotkać na niektórych, mniej uczęszczanych szlakach. Nadleśnictwo Krościenko doniosło np. w 2019 roku o śladach obecności wilka na terenie wsi Łapsze Niżne oraz w miejscowości Niedzica, w okolicy Jeziora Sromowieckiego [9]. Potwierdzono również obecność co najmniej jednej grupy wilków w rejonie Pienin Zachodnich [8].

Spotkanie z wilkiem - jak się zachować? 

Co robić, gdy na górskim szlaku przypadkiem doszło do spotkania z wilkiem? Jak się zachować? W takiej sytuacji wskazane jest: 

• nie odwracanie się plecami do zwierzęcia; 
• przyjęcie pozycji stojącej z rękami uniesionymi nad głową, natomiast unikanie kucania lub leżenia;
• zachowanie spokoju i nie panikowanie;
• zachowanie bezpiecznej odległości od zwierzęcia;
• powolne wycofywanie się tyłem, tak aby nie pobudzić instynktu łowieckiego zwierzęcia; 
• w przypadku gdy wilk zaczyna się do nas zbliżać, podjęcie próby jego odstraszenia, np. poprzez użycie gwizdka lub krzyk;
• w skrajnie rzadkich przypadkach, gdy wilk wykazuje oznaki agresji i nie daje się odstraszyć, należy użyć do broni dowolnego dostępnego pod ręką przedmiotu, np. kija lub kamienia. 

Wilk w górach - jak zmniejszyć ryzyko spotkania wilka? 

Ryzyko spotkania z wilkiem na górskim szlaku można znacznie zmniejszyć poprzez odpowiednie zabezpieczenie jedzenia i śmieci, które mogłyby przyciągnąć drapieżnika. Warto podróżować w grupie, jeśli mamy psa, należy go trzymać na smyczy, wskazane jest także, aby unikać wędrówek z samego świtu lub o zmierzchu. W odstraszeniu wilków może pomóc głośne mówienie oraz śpiewanie podczas marszu, należy także zwracać uwagę na ślady obecności wilka w górach i w przypadku ich zauważenia zmienić trasę na mniej odosobnioną.

Czy wilk jest pod ochroną? 

Na pytanie, czy wilk jest pod ochroną, odpowiedź, póki co, brzmi twierdząco. Zarówno w naszym kraju, jak i większości innych krajów europejskich populacje wilka podlegają monitoringowi, a ich naturalne siedliska są chronione przed działalnością człowieka. Zabronione jest także polowanie na wilki (z wyjątkiem wyjątkowych sytuacji, np. w obronie własnej). 

Do 2024 roku wilki w górach i nie tylko były chronione na mocy różnych konwencji i międzynarodowych umów, takich jak np. Konwencja o ochronie dzikiej fauny i flory europejskiej oraz ich siedlisk z dnia 19 września 1979 r. (Konwencja Berneńska) [10]. W niektórych regionach na świecie (np. w Kolorado w USA) prowadzone są nawet programy reintrodukcji, których celem jest przywrócenie wilka w jego naturalnym środowisku.

Pod koniec 2024 roku Stały Komitet Konwencji Berneńskiej zagłosował jednak za obniżeniem statusu ochronnego wilka - według nowych przepisów gatunek ten będzie jedynie chroniony, natomiast nie będzie już gatunkiem ściśle chronionym w Konwencji Berneńskiej [11, 12, 13]. Jakie będą konsekwencje zmiany statusu ochrony wilka z „ściśle chronionego” na „chroniony”? Okaże się po 7 marca 2025 roku, gdy zmiany te wejdą w życie. Jak mówi Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen: “Potrzebujemy zrównoważonego podejścia między ochroną dzikiej fauny i flory a ochroną naszych źródeł utrzymania”.

Zdjęcie główne: Photo by M. Zonderling on Unsplash

Źródła: 

1. https://www.gov.pl/web/gios/poiis---monitoring-wilka-i-rysia [Dostęp: 27.12.2024 r.]
2. https://www.pap.pl/aktualnosci/rolnicy-alarmuja-wilki-coraz-czesciej-zagryzaja-zwierzeta-hodowlane-i-domowe [Dostęp: 27.12.2024 r.]
3. https://wbieszczady.pl/aktualnosci/zagrozenie-ze-strony-wilkow-w-ustrzykach-dolnych-i-okolicy-gdzie-pojawiaja-sie-najczesciej/Ztjs4l6enAnysSdpf97f [Dostęp: 27.12.2024 r.]
4. https://www.gov.pl/web/rdos-katowice/wilk-nie-taki-straszny [Dostęp: 27.12.2024 r.]
5. https://portaltatrzanski.pl/wiedza/przyroda/wilki-w-tatrach,1459 [Dostęp: 27.12.2024 r.]
6. https://echodnia.eu/swietokrzyskie/wilki-na-poludniu-regionu-swietokrzyskiego-jest-ich-u-nas-coraz-wiecej/ar/c1-18132189 [Dostęp: 27.12.2024 r.]
7. https://wroclaw.tvp.pl/59972829/w-sudetach-przybywa-wilkow [Dostęp: 27.12.2024 r.]
8. https://pieninski.parknarodowy.info.pl/atrakcje/zwierzeta [Dostęp: 27.12.2024 r.]
9. https://kroscienko.krakow.lasy.gov.pl/aktualnosci/-/asse [Dostęp: 27.12.2024 r.]
10. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19960580263 [Dostęp: 27.12.2024 r.]
11. https://polskieradio24.pl/artykul/3463956,wilki-pod-ochrona-w-2025-roku-wejda-w-zycie-nowe-przepisy [Dostęp: 27.12.2024 r.]
12. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_24_6202 [Dostęp: 27.12.2024 r.]
13. https://pracownia.org.pl/aktualnosci/703-wilk-nie-bedzie-juz-gatunkiem-scisle-chronionym-w-konwencji-bernenskiej [Dostęp: 27.12.2024 r.]